Parmak izi

Türk hukuk mevzuatı yönünden parmak izi almaya yetkili kurum ve kuruluşlar ile bu yetkiye haiz olanların parmak izi alma işlemi sırasında uygulayacakları usul ve esaslar oldukça merak edilen konulardır.

Parmak izi konusunda sıkça sorulan sorular ise şunlardır:

Kamu kurum ve kuruluşlarının yöneticileri veya talimatla parmak izi alabilir mi ?

Parmak izi alınması konusunda memurlara özel bir uygulama sözkonusu mudur ?

Örnek olarak :

İşe giriş sırasında parmak izi alınması mümkün müdür?

Herhangi bir kurum veya kuruluş özel veya kamusal güvenlik gerekçeleri ile çalışanların parmak izini alabilir mi ?

Alınan parmak izlerinin polis ve emniyet teşkilatı veya daha savcılık ve mahkemelerde geçerliliği ve delil olarak kullanılabilmesi mümkün müdür?

Parmak izi hakkındaki bu sorulara şöyle yanıt vermek mümkün;

Toplumda Parmak izi alma şeklinde nitelendirilen işlemn Ceza Yargılama Hukuku’nda “kimlik tespiti” olarak nitelendirilir ve “koruma tedbirleri” arasında sayılmaktadır.

Koruma tedbirlerine karar verme hakkı prensip olarak hakimindir, yani mahkemenindir. Ancak belirli şartlarda ve acil durumlarda savcı, kolluk ve bazen de duruma göre herkes koruma tedbirlerine başvurabilir. Ancak hangi makamın hangi koruma tedbirini uygulayacağı ve bunların şartları mevzuatta belirlidir.

Örnekler: Gözlem altına alma (tutuklama) koruma tedbirine yalnız hakim karar verebilirken, otopsiye bazı durumlarda savcı karar verebilir. (Normalde otopsiye hakim karar verir, otopsi sırasında savcı hazır bulunur). Bir diğer örnek olarak suçüstü halinde görülen ve kaçmakta olan bir suçluyu herkes yakalayabilir.

Parmak izi alma koruma tedbirine ise Savcı adına hareket eden kolluk (Polis, Jandarma) başvurabilir. Bu yetkinin dayanağı yasalardır.

Ancak özel şahısların, şirketlerin ve kurumların parmak izi alma hakları yoktur. Örneğin özel Güvenlik Hizmetleri hakkındaki 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine dair Kanun tarafından özel güvenlik görevlilerine verilen yetkiler arasında Kimlik Sorma Yetkisi, Zor Kullanma Yetkisi ve Silah Kullanma Yetkisi gibi yetkiler verilmişse de özel güvenlik personeline parmak izi alma yetkisi tanınmamıştır.

Parmak izleri bir kişinin fotoğrafı, el yazısı veya saç telleri gibi kişiye sıkı suretle bağlı kişilik haklarının bir parçasıdır. Kişinin izni veya özgür iradesi olmadan parmak izi alınamaz ve izinsiz kaydedilemez. Parmak izi vermeye zorlamak, veya gizlice parmak izi almak veyahut alınan bu parmak izlerini izinsiz olarak arşivlemek hukuka aykırıdır.

İzinsiz alınan parmak izi Ceza Muhakemeleri hukuku açısından da böyle bir delil olarak kullanılamaz, kullanılsa da geçersizdir. Çünkü CMK. ilgili maddesine göre kanuna ve hukuka aykırı şekilde elde edilen deliller hiç bir halde hükme esas alınamaz.

Sonuç olarak savcı talimatı doğrultusunda emniyet teşkilatının parmak izi alma işlemi dışında hiçbir kişi veya kuruluş (bunlara özel güvenlik şirketleri de dahil) parmak izi alamaz, parmak izi vermeye zorlayamaz.

Bu yazı Yararlı Hukuk Bilgileri kategorisine gönderilmiş ve , , , , , , , , , ile etiketlenmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Parmak izi için 1 cevap

  1. Geri izleme: Parmak izi | Hukuk Sitesi

Bir Cevap Yazın